İnovasyonun Çeşitleri ve Türleri Nelerdir?

İnovasyon latincede “Toplumsal, kültürel ve idari ortamda yeni yöntemlerin kullanılmaya başlanması” anlamındadır. Webster, inovasyonu “yeni ve farklı bir sonuç” olarak tanımlar. Peter F.Drucker’a göre inovasyon, girişimciliğin bir aracıdır ve refah oluşturmak için yeni bir kapasite meydana getiren kaynakları sağlayan bir eylemdir

İnovasyon nedir sorusu inovasyonun her şeyi kapsayan bir kavram olmasından dolayı çok tartışılan ve tek bir tanımlaması olmayan bir kavramdır. Yeni iş modellerinden yeni süreçlere kadar her şeyi kapsayabildiği için inovasyon hikayesini açıklamak zorlaşmaktadır. İnovasyon radikal ve yıkıcı olabildiği kadar artımlı ve sürdürülebilir de olabilir. Yapılan proje, ürün ve hizmete göre inovasyon modeli ve türü de değişmektedir.

15 çeşit inovasyon modelinden bahsetmek mümkündür ve bu çeşitlerin birbiri ile bağlantılarının olduğundan da söz edilmelidir. Örneğin, mimari inovasyon, bir yaklaşım, bir teknoloji veya bir alandan bazı dersler almayı ve onu başka bir yerde uygulamayı içerir. En başarılı girişimcilerin birçoğunun göçmen olması bunun bir örneğidir, çünkü bir anavatanın normları ve değerleri, göç edilen bir ülkeye taşınırken yeni şekillerde uygulanır.

Gizli inovasyon olarak da bilinen yıkıcı yenilik, şirketinizin mevcut pazarına yeni teknoloji veya süreçler uygulamayı içerir. Apple, cep telefonu pazarını bozmak için, kullanımı kolay bir arayüze sahip harika bir dokunmatik ekran ile kullanıcılara farklı bir deneyim yaşama imkanı sağlayarak yıkıcı inovasyon yapmıştır.

Bu iki inovasyon türü arasındaki bağdan söz edilirse; yeni bir teknoloji ile üretilen, yani mimari inovasyon yapılan ürünün pazarda yerini aldıktan sonra farklı ihtiyaçların doğması ile birlikte yıkıcı inovasyon ile ürün yenilebilir.

Yeniliklerin büyük bir çoğunluğu doğası gereği artan bir yapıya sahiptir. Sürekli iyileştirme kültürü çok çeşitli alanlarda çok sayıda küçük ve görünüşte önemsiz iyileştirmeler gibi görünsede ürün ya da hizmetin verimliliğini sürekli tutmak için önemli bir çalışmadır. Örneğin neredeyse bütün firmalar kullanıcı deneyiminin günlük optimizasyonuyla web sitelerinde güncelleme yapar, böylece iş geliştirme ya da büyüme gibi amaçlar hedeflenir.

Yıkıcı (disruptive) inovasyon kavramı bir yeniliğin temelde yeni bir değer ağı yarattığı zamanı ifade eder. Bu genellikle yeni bir pazar oluşturularak yapılır, ancak bu mevcut bir pazara girerek ve tüketicilerin onunla etkileşim şeklini değiştirerek de yapılabilir.

Mimari inovasyon, “rekombinatif” yenilik olarak adlandırılabilir. Bir yaklaşım, bir teknoloji veya bir alandan bazı dersler almayı ve başka bir yerde uygulamayı içerir. Araştırmalar, son 150 yılda tescil edilen patentlerin yaklaşık% 40’ının bu yaklaşımla alındığını ve oranın her yıl arttığını gösteriyor. Benzer şekilde, en başarılı girişimcilerimizin birçoğunun göçmen olması bunun bir örneğidir, çünkü bir anavatanın normları ve değerleri, göç edilmiş bir ülkeye taşınırken yeni şekillerde uygulanır.

Yeni endüstrilerin doğuşunu ve devrim niteliğindeki teknolojilerin uygulanmasını içerdiğinden, inovasyonu düşündüğümüzde belki de en çok akla gelen şey radikal inovasyondur. Toplumun önemli sıçramalar yapmasına izin veren radikal inovasyonlar 4. sanayi devrimini oluşturan çeşitli teknolojilerin savunucuları, ulaşımdan sağlık hizmetlerine kadar birçok eylemi gerçekleştirme yolunda radikal yeniliğe güç verecektir.

Hizmet inovasyonu bazı teknolojilere veya sistematik yöntemlere dayanan bir hizmet ürünü veya hizmet sürecidir. Örneğin “Gidesin yoksa Getir’in var!” sloganı hizmet sektöründe yer alan Getir’in, kullanıcıya önemli bir hizmet vererek hayatlarına değer katma amacıdır. Yüzlerce ürünü markete gitme ihtiyacı duymadan ayağına gelmesini sağlayan önemli hizmet inovasyonudur.

İşletmeler yeni pazar yaratma, pazarda yerini güçlendirme, rekabette fark yaratma, fiyat lideri olma, hizmet ve ürün lideri olma gibi birçok birçok sebepten dolayı iş modelini değiştirip değer odaklı inovasyonlar yapmak ister. İş modeli inovasyonu yapabilmek için hedef kitleyi, müşteri ihtiyacını, kullanıcı memnuniyetini, yeni bir değer katacak ürün/hizmetin ne olduğu gibi temel sorulara cevap verebilmelidir. Örneğin Airbnb müşteri odaklı inovasyon düşünerek kısa süreli konaklamalar için konforlu, rahat ve uygun fiyatlı konut kiralama hizmeti sunmaya başladı.

İş modeli inovasyonu için 4 ana unsur vardır;

  • Kaynaklar: Temel kaynaklarımız başka ne değer üretebilir?
  • Müşteri: Henüz karşılanmamış ihtiyaçlar, çözülmemiş sorunlar neler? Nasıl karşılanabilir?
  • Maliyet yapısı: Maliyet yapısını değiştirerek nasıl farklı değer üretilebilir?
  • Değer önermesi: Mevcut değer önerisi nasıl daha da geliştirilebilir?

Kendi iş modelinizde nelerin eksik olduğunu ya da artı değer katmak için nasıl yenilikler yapılması gerektiğine karar verdikten sonra inovasyonu gerçekleştirme yoluna girmeliyiz.

Sürdürülebilir inovasyon toplumsal ve çevresel etkileri göz önüne bulundurarak inovasyon yapılmasını gözetir. Yani sadece ekonomik ve yaşamsal faydayı değil dünyayı da düşünmesi gerekiyor. Sürdürülebilir inovasyon 3P (People-Planet-Profit) toplumsal, çevresel ve ekonomik boyutlara işaret ediyor. Örneğin çok amaçlı bir mutfak gereci üretip birkaç birkaç mutfak aletinin yaptığı işi tek ürüne indirerek kullanıcıya değer katılabilir ve işletme karını yükseltilebilir. Fakat bu ürün plastic gibi doğada çözünmeyen malzeme kullanılır ya da üretim sırasında daha çok enerji ya da su tüketimi yapılırsa sürdürülebilir inovasyon olmamaktadır.

Açık kaynaklı bir inovasyon projesinde, sorunun veya fırsatın kendisi odak noktasının merkezidir, bu nedenle insanlar ve kuruluşlar tek bir merkezi kuruluş üzerinden çalışmak yerine birbirine bağlanır. Örneğin bir kurumun iş ortakları, paydaşları, tedarikçileri vb. İle birlikte riskleri ve kazançları paylaşarak yeni ürün/hizmet/fikir geliştirmesi.

Olgunlaşmış pazarda rekabet nispeten daha fazla olduğu için kullanıcıya daha çok değer ve fayda katan çalışmalarda önem kazanmaya başlamıştır. Deneyim inovasyonu bu değerleri artırmak için yapılan çalışmalarda önemli bir adım olmaktadır. Örneğin Strabucks dünyada deneyimsel inovasyonun öncüsü durumundadır. Kullanıcılara ürün ve hizmetten çok yeni bir yaşam şekli sunmaktadır. Yiyecek ve içecek hizmetinin yanı sıra kişilere kendilerini daha özel hissettirecek birçok olanak sunmaktadır. Bunları ortamın ferahlığı, koltukların rahatlığı, bir içecek ile uzun süre oturma imkanı sunması, çalışma ortamı gibi özel alan ihtiyaçlarına cevap vermesi, ürün üstüne isim yazarak ürünün kişiye özel olmasını sağlamasını gibi deneyimler sunarak yeni bir inovasyon akımı başlatmışlardır. Yani insanlar ile duygusal bağ kurarak bütüncül deneyimler üretmektedirler.

Tüketici merkezli inovasyon yapılmasını öneren bir yapıdır fakat göz önünde bulundurulması gereken önemli bir konu vardır; büyük markalar tüketiciyi merkeze koymak yerine tüketiciyi yönlendirir. Bu sebeple tüketici odaklı inovasyon çalışmasında pazardaki rakipler ve davranışları iyi araştırılmalıdır.    

Ürünün dolaşım, dağıtım ve bekleme süresinin azaltılması gibi tedarik iş yapısının stratejik olarak yenilenip ürüne/hizmete ve işletmeye değer katmasına yönelik yapılan çalışmaları kapsar.

Endüstri sınırları belirlenmiş pazar alanını temsil eder. Rekabetçi kurallar çerçevesinde belirlenmiş pazarda rakipler ile fiyat ya da teklif inovasyonu gibi yeniliklerle yarışmak için inovasyon çalışmaları yapılır.

Endüstrilerdeki bilinmeyen pazarları temsil eder. Pazardaki rakipler ile yarışmak yerine ürün inovasyonu ile yeni Pazar yaratmayı amaçlar. Mevcut durum ile rekabet etmek yerine yeni ve bilinmeyen pazarlar yaratarak söz sahibi olmayı ve değer katmayı amaçlar.

Üretim, dağııtm, tedarik gibi süreçlerin yeni veya ciddi değişiklikler ile iyileştirilip tekrar planlanmasıd

Sosyal inovasyon, sosyal ilerlemeyi desteklemek için zorlu ve genellikle sistemik sosyal ve çevresel sorunlara etkili çözümler geliştirme ve uygulama sürecidir. Sosyal inovasyon, herhangi bir organizasyonel formun veya yasal yapının imtiyaz veya ayrıcalığı değildir.

Seyahat eden bireylerin konaklama ihtiyaçlarını gidermek ve kültürler arası ortam ile sosyalleşmeyi uluslar arası ortama taşıyan inovasyon örneği Couchsurfing, seyahat eden insanlar ile onları evlerinde ağırlamak isteyen farklı kültürlerden bireylerle buluşturarak sosyal inovasyonun en iyi örneklerinden olmuştur.